بدن «تروما» را به خاطر می‌سپارد؟

در سال‌های اخیر عبارت «بدن تروما را به خاطر می‌سپارد» به یکی از رایج‌ترین مفاهیم در شبکه‌های اجتماعی و حتی برخی جلسات روان‌درمانی تبدیل شده است. بسیاری از افراد تصور می‌کنند خاطرات آسیب‌های روانی به‌صورت پنهان در عضلات یا اندام‌های بدن ذخیره می‌شوند و بعدها به شکل درد یا بیماری ظاهر می‌شوند. اما آیا علم واقعاً چنین چیزی را تأیید می‌کند؟

تروما بر بدن اثر می‌گذارد

پژوهشگران تأکید می‌کنند که تجربه‌های آسیب‌زا و استرس شدید می‌توانند تغییرات واقعی و قابل‌اندازه‌گیری در بدن ایجاد کنند. هنگام مواجهه با تهدید، سیستم استرس فعال می‌شود و هورمون‌هایی مانند کورتیزول و آدرنالین ترشح می‌شوند.

اگر این وضعیت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است فرد با مشکلاتی مانند: اختلال خواب، افزایش ضربان قلب، اضطراب مزمن، حملات پانیک، مشکلات گوارشی یا حتی افزایش فشار خون مواجه شود.

همچنین برخی افراد پس از رویدادهای آسیب‌زا به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مبتلا می‌شوند؛ اختلالی که می‌تواند سال‌ها بر سلامت روان و جسم تأثیر بگذارد.

اما خاطرات در بدن ذخیره نمی‌شوند

با وجود این اثرات جسمی، متخصصان علوم اعصاب می‌گویند تاکنون شواهد علمی معتبری پیدا نشده که نشان دهد خاطرات تروما به‌صورت مستقل در عضلات، اندام‌ها یا بافت‌های بدن ذخیره می‌شوند.

خاطرات در شبکه‌های عصبی مغز شکل می‌گیرند و بازیابی می‌شوند. آنچه افراد تجربه می‌کنند، بیشتر واکنش‌های فیزیولوژیکی بدن به یادآوری یا بازفعال شدن خاطرات آسیب‌زا است، نه «ذخیره شدن» خود خاطره در بدن.

هشدار درباره خاطرات سرکوب‌شده

برخی روش‌های درمانی ادعا می‌کنند می‌توانند خاطرات پنهان یا سرکوب‌شده را از بدن بیرون بکشند. اما انجمن‌های علمی هشدار داده‌اند که چنین رویکردهایی در برخی موارد ممکن است خطر ایجاد خاطرات نادرست را افزایش دهند؛ یعنی فرد اتفاقاتی را به یاد بیاورد که در واقع رخ نداده‌اند.

دانشمندان می‌گویند تروما بدون تردید می‌تواند بر مغز، سیستم ایمنی، هورمون‌ها و سلامت جسم اثر بگذارد، اما این موضوع با ادعای «ذخیره شدن خاطرات در بدن» یکسان نیست. آنچه علم امروز تأیید می‌کند، تأثیر گسترده تروما بر عملکرد بدن است؛ نه وجود یک حافظه پنهان در عضلات یا اندام‌ها.