داراییهای مسدود شده ایران کجاست و چقدر است؟
گزارش تازه والاستریت ژورنال از جزئیات داراییهای مسدود شده ایران، محل نگهداری این منابع، برآورد ارزش آنها و ارتباط آزادسازی داراییها با تفاهم تهران و واشنگتن را بررسی کرده است
موضوع داراییهای مسدود شده ایران بار دیگر به یکی از محورهای اصلی تحولات اقتصادی و دیپلماتیک تبدیل شده است. روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی اعلام کرد که یکی از بندهای تفاهم میان ایران و آمریکا به آزادسازی بخشی از منابع مالی بلوکهشده جمهوری اسلامی اختصاص دارد؛ منابعی که بخش قابل توجهی از آن حاصل درآمدهای صادرات نفت و گاز در سالهای گذشته است.
بر اساس این گزارش، بخشی از داراییهای ایران از سالهای پس از انقلاب ۱۳۵۷ مسدود شدهاند، اما بخش عمده منابع بلوکهشده به درآمدهای نفتی مربوط میشود که پس از بازگشت تحریمهای آمریکا در سال ۲۰۱۸ و خروج واشنگتن از توافق هستهای، امکان انتقال آنها به ایران از بین رفت.
ارزش داراییهای بلوکهشده ایران چقدر است؟
والاستریت ژورنال تأکید کرده است که برآوردهای مختلفی درباره حجم داراییهای مسدود شده ایران وجود دارد. مقامهای ایرانی ارزش این منابع را دستکم ۱۰۰ میلیارد دلار عنوان میکنند، اما برخی کارشناسان بینالمللی این رقم را کمتر ارزیابی کردهاند.
بر اساس این گزارش، در مذاکرات اخیر، اولویت تهران دسترسی مرحلهای به حدود ۲۴ میلیارد دلار از این منابع عنوان شده است؛ رقمی که میتواند در صورت تحقق، نقش مهمی در افزایش منابع ارزی کشور و تسهیل مبادلات مالی ایفا کند.
بیشترین داراییهای ایران کجاست؟
بررسی گزارش والاستریت ژورنال نشان میدهد بخش عمده داراییهای بلوکهشده ایران در چند کشور آسیایی و برخی کشورهای دیگر نگهداری میشود.
چین: این کشور همچنان بزرگترین خریدار نفت ایران محسوب میشود و برآوردها نشان میدهد ارزش داراییهای ایران در چین بین ۲۰ تا ۵۰ میلیارد دلار است.
عراق: منابع مالی ایران در عراق حدود ۱۵ میلیارد دلار برآورد شده است. این منابع عمدتاً از محل صادرات برق و گاز ایران به عراق ایجاد شده، اما محدودیتهای ناشی از تحریمهای آمریکا مانع انتقال آنها شده است.
هند: حدود ۷ میلیارد دلار از درآمدهای نفتی ایران در بانکهای هندی مسدود شده است. این منابع پس از بازگشت تحریمهای آمریکا و توقف خرید نفت ایران، قابل انتقال نبودهاند.
کره جنوبی: این کشور نیز حدود ۷ میلیارد دلار از داراییهای ایران را در اختیار داشت که بخش عمده آن در قالب توافق تبادل زندانیان به حسابهایی در قطر منتقل شد.
وضعیت منابع ایران در قطر و سایر کشورها
به نوشته والاستریت ژورنال، حدود ۶ میلیارد دلار از منابع ایران در قطر نگهداری میشود. این وجوه قرار بود صرف خرید کالاهای بشردوستانه شود، اما پس از تحولات منطقهای، انتقال آن به ایران متوقف شد و اکنون یکی از محورهای اصلی مذاکرات تهران و واشنگتن محسوب میشود.
علاوه بر این، بخشی از داراییهای ایران در ژاپن، عمان، لوکزامبورگ و ایالات متحده قرار دارد که مجموع ارزش آنها حدود ۸ میلیارد دلار برآورد شده است.
در ادامه تحولات دیپلماتیک، یک مقام ارشد آمریکایی در گفتوگو با شبکه سیانان اعلام کرد که ایران و آمریکا وارد مرحله اولیه اعتمادسازی شدهاند و واشنگتن آمادگی دارد روند آزادسازی بخشی از داراییهای مسدود شده ایران را آغاز کند. به گفته این مقام، بررسی کاهش یا لغو بخشی از تحریمها نیز در دستور کار مذاکرات قرار دارد.
از سوی دیگر، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، پیشتر اعلام کرده بود که بر اساس مفاد یادداشت تفاهم میان تهران و واشنگتن، طرف آمریکایی متعهد به رفع تحریمهای اولیه، ثانویه، تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل و محدودیتهای مرتبط با شورای حکام آژانس شده است.
کارشناسان اقتصادی معتقدند در صورت نهایی شدن توافق و آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده، دسترسی ایران به منابع ارزی میتواند بر مدیریت بازار ارز، تسهیل تجارت خارجی، تأمین کالاهای اساسی و بهبود نقدینگی ارزی کشور اثرگذار باشد. با این حال، تحقق این سناریو به نهایی شدن توافقات سیاسی و اجرای تعهدات طرفین وابسته است و تا زمان اجرایی شدن توافق، نمیتوان درباره زمان یا حجم دقیق آزادسازی منابع با قطعیت اظهار نظر کرد.
