کودتا در روسیه؟
بازدیدکنندگان از رئیس کرملین باید دو بار غربالگری شوند و کسانی که نزدیک به او کار میکنند، فقط میتوانند از تلفنهای بدون دسترسی به اینترنت استفاده کنند.
اسناد اطلاعاتی فاش میکنند که کرملین در پی ترور فرماندهان ارشد و هراس از کودتای داخلی، تدابیر امنیتی را پیرامون ولادیمیر پوتین تشدید کرده است. پیامدهای جنگ اوکراین، وحشت از ترورهای پهپادی و شکاف میان نخبگان مسکو، رئیسجمهوری روسیه را به پناهگاههای امنیتی کشانده است.
بر اساس گزارشی از یک آژانس اطلاعاتی اروپایی که به دست سیانان رسیده است، کرملین تدابیر امنیتی پیرامون ولادیمیر پوتین را به شکل چشمگیری افزایش داده است. این اقدامات که شامل نصب سیستمهای نظارتی در منازل کارکنان نزدیک اوست، در پی موجی از ترور شخصیتهای نظامی ارشد روسیه و ترس از وقوع کودتا اتخاذ شده است. آشپزها، محافظان و عکاسانی که با رئیسجمهور کار میکنند نیز از سفر با وسایل حملونقل عمومی منع شدهاند.
در گزارشی که سیانان به آن دست یافته آمده است که بازدیدکنندگان از رئیس کرملین باید دو بار غربالگری شوند و کسانی که نزدیک به او کار میکنند، فقط میتوانند از تلفنهای بدون دسترسی به اینترنت استفاده کنند. «نیک پاتون والش» در گزارش دیروز دوشنبه برای سیانان نوشت، برخی از این اقدامات در ماههای اخیر و پس از قتل یک ژنرال ارشد در ماه دسامبر که باعث اختلاف در ردههای بالای امنیتی روسیه شد، اعمال شده است. این موارد نشاندهنده افزایش نگرانی در کرملین است، زیرا با مشکلات فزایندهای در داخل و خارج از کشور، از جمله مشکلات اقتصادی، افزایش نشانههای مخالفت و عقبنشینی در میدان نبرد در اوکراین، روبهرو است.
بر اساس این گزارش، مقامات امنیتی روسیه تعداد مکانهایی را که پوتین مرتبا از آنها بازدید میکند، به شدت کاهش دادهاند. او و خانوادهاش دیگر به اقامتگاههای معمول خود در منطقه مسکو و در والدای، ملک تابستانی خلوت رئیسجمهور که بین سن پترزبورگ و پایتخت قرار دارد، نمیروند. پوتین با وجود سفرهای منظم در سال ۲۰۲۵، امسال تاکنون از هیچ تاسیسات نظامی بازدید نکرده است. این گزارش میافزاید که کرملین برای دور زدن این محدودیتها، تصاویر از پیش ضبط شده از او را برای عموم منتشر میکند. این گزارش میگوید که از زمان حمله به اوکراین در سال۲۰۲۲، پوتین هفتهها را در پناهگاههای ارتقا یافته به لحاظ امنیتی، اغلب در کراسنودار، منطقهای ساحلی در همسایگی دریای سیاه که چند ساعت با مسکو فاصله دارد، میگذراند. این پرونده که توسط منبعی نزدیک به یک آژانس اطلاعاتی اروپایی در اختیار سیانان و سایر رسانهها قرار گرفته است، در زمانی منتشر میشود که بحران فزایندهای در اطراف کرملین، چهار سال پس از جنگ، احساس میشود.
خسارات روسیه، که توسط کشورهای غربی حدود 30 هزار کشته و زخمی در هر ماه تخمین زده میشود، همراه با دستاوردهای محدود ارضی در خط مقدم و حملات مکرر پهپادهای اوکراینی در اعماق روسیه، تلفات این درگیری را به سطحی رسانده است که بسیاری معتقدند غیرقابل تحمل است. هزینه اقتصادی جنگ اکنون قابل لمس است - با قطعی دادههای تلفن همراه که مرتبا شهرهای بزرگ را تحت تاثیر قرار میدهد و البته بورژوازی طرفدار پوتین را نیز عصبانی میکند - این حس را ایجاد میکند که جنگ شروع به آسیب رساندن به نخبگان شهری کرده است، که تاکنون عمدتا از تهاجم تاثیر نپذیرفته بودند. این گزارش جزئیات نادری از نگرانیهای مسکو در مورد وخامت امنیت داخلی ارائه میدهد. همچنین جزئیات بالقوه شرمآوری از یک آشفتگی در فرماندهی امنیتی و نظامی روسیه بر سر اینکه چه کسی مسوول حفاظت از افسران ارشد بوده است، ارائه میدهد؛ چیزی که به گفته این گزارش باعث بررسی پروتکلهای پوتین و گسترش سطح بالاتری از امنیت شخصی به 10 فرمانده ارشد دیگر شده است.
این گزارش میگوید که از ابتدای مارس 2026، «کرملین و شخص ولادیمیر پوتین نگران نشت احتمالی اطلاعات حساس و همچنین خطر توطئه یا تلاش برای کودتا علیه رئیسجمهور روسیه بودهاند. او به ویژه در مورد استفاده از پهپادها برای ترور احتمالی توسط اعضای نخبگان سیاسی روسیه محتاط است». اما قابلتوجهترین نتیجهگیری مربوط به سرگئی شویگو، معتمد سابق پوتین است.
این گزارش اطلاعاتی میگوید، وزیر دفاع سابق که به حاشیه رانده شده و در حال حاضر به عنوان دبیر شورای امنیت خدمت میکند، «با خطر کودتا مرتبط است، زیرا او نفوذ قابلتوجهی در فرماندهی عالی ارتش دارد». این گزارش میافزاید که دستگیری روسلان تسالیکوف، معاون سابق و همکار نزدیک شویگو، در ۵ مارس «نقض توافقنامههای حفاظت ضمنی بین نخبگان تلقی میشود که شویگو را تضعیف کرده و احتمال اینکه خود او هدف تحقیقات قضایی قرار گیرد را افزایش میدهد». کمیته تحقیقات روسیه در بیانیهای در ماه مارس اعلام کرد که تسالیکوف به اتهامات مربوط به اختلاس، پولشویی و رشوهخواری دستگیر شده است. گزارشهای مربوط به فساد در نخبگان نظامی فراوان است، اما از زمان آغاز حمله به اوکراین چند برابر شده است.
این گزارش شواهدی برای تایید ادعاها علیه شویگو، که قبلا بسیار نزدیک به پوتین تلقی میشد، ارائه نمیدهد و تلاش برای برکناری رئیسجمهور روسیه، نشاندهنده تغییر فاحش در وفاداری خواهد بود. با توجه به اینکه انتشار آن ممکن است با هدف بیثبات کردن کرملین باشد، قابلتوجه است که این سرویس اطلاعاتی اروپا همزمان به طور موثر کرملین را از یک کودتای احتمالی آگاه میکند. پوتین از یک کودتای قبلی در ژوئن ۲۰۲۳ جان سالم به در برد، زمانی که یوگنی پریگوژین، رهبر واگنر، رهبری یک راهپیمایی ناموفق در مسکو را بر عهده داشت. اختلافات داخلی در نخبگان مسکو اغلب موضوع گمانهزنیهای سنگین است اما به ندرت آشکار میشود. در بحبوحه تهاجم اوکراین، با کاهش حمایت ایالات متحده از کی یف، سازمانهای اطلاعاتی اروپایی انگیزه قابلتوجهی برای نشان دادن افزایش نزاع و پارانویا در کرملین دارند. ماهیت چنین اطلاعاتی، تایید برخی از جزئیات را دشوار میکند.
برخی از اقدامات امنیتی پیرامون پوتین که به تفصیل شرح داده شده، عبارتند از بازرسیهای بدنی شدید، اجتناب کرملین از تلفنهای هوشمند و محدود کردن حرکات رئیسجمهور. پوتین هنوز هم به طور منظم در ملاء عام دیده میشود و چندی پیش با رمضان قدیروف، رهبر چچن، دیدار کرد. پوتین در طول همهگیری کووید خود را محبوس کرد و اغلب در انتهای یک میز بزرگ در برابر مهمانان بلندپایه خود مینشست، تا اینکه دستور حمله فوریه ۲۰۲۲ را صادر کرد. جزئیات اقدامات امنیتی جدید چند روز پس از آن منتشر شد که مسکو تغییرات قابلتوجهی را در رژه ۹ مه (19 اردیبهشت) میدان سرخ خود برای بزرگداشت پیروزی بر آلمان نازی اعلام کرد. رویداد امسال - پنجمین رویداد از زمان حمله تمام عیار به اوکراین - بدون سلاحهای سنگین مانند زره و موشک برگزار خواهد شد.
دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، تهدید و موفقیت اخیر حملات دوربرد اوکراین را یکی از انگیزهها دانست. وی گفت: «در پس زمینه این تهدید تروریستی، البته همه اقدامات برای به حداقل رساندن خطر در حال انجام است». رژههای قبلی نمایشی از قدرت نظامی کرملین بودند، اما از زمان آغاز حمله به اوکراین، با استناد به نگرانیهای عملیاتی و امنیتی، کاهش یافتهاند. این گزارش اطلاعاتی حاکی از آن است که مشاجره لفظی شدیدی بین مقامات ارشد در جلسه کرملین در اواخر سال گذشته با پوتین تا حدودی باعث ایجاد اقدامات جدید شده است. پس از ترور سپهبد فانیل سارواروف در مسکو در ۲۲دسامبر۲۰۲۵، احتمالا توسط ماموران اوکراینی، پوتین سه روز بعد نیروهای امنیتی کلیدی را احضار کرد.
در این گزارش آمده است که والری گراسیموف، رئیس ستاد کل، در طول جلسه از الکساندر بورتنیکوف، رئیس سرویس امنیت فدرال (FSB)، به دلیل عدم محافظت از افسرانش انتقاد کرد، که آنها نیز به نوبه خود از کمبود منابع و پرسنل برای انجام این کار شکایت داشتند. در این گزارش آمده است: «والری گراسیموف با تاکید بر ترس و تضعیف روحیهای که این امر در بین پرسنل (نظامی) ایجاد کرده است، به شدت از همتایان خود در سرویسهای ویژه به دلیل عدم دوراندیشیشان انتقاد کرد.» در گزارش اطلاعاتی مذکور آمده است: «در پایان این جلسه پرتنش، ولادیمیر پوتین خواستار آرامش شد و یک قالب کاری جایگزین پیشنهاد داد و به شرکتکنندگان دستور داد تا ظرف یک هفته راهحلهای مشخصی برای این موضوع ارائه دهند.» این راهحل سریع شامل گسترش دامنه فعالیت سرویس حفاظت فدرال (FSO) - که در آن زمان فقط از گراسیموف در فرماندهی نظامی محافظت میکرد - برای تامین امنیت 10 فرمانده ارشد دیگر بود.
این گزارش ادعا میکند که افزایش اقدامات امنیتی پیرامون خود پوتین پس از این گسترش اختیارات سرویس حفاظت فدرال صورت گرفته است. به ندرت پیش میآید که سازمانهای اطلاعاتی غربی گزارشهای دقیقی از مذاکرات محرمانه بازیگران متخاصم را که احتمالا از منابع انسانی یا الکترونیکی به دست آمدهاند، فاش کنند، که هر دو در صورت افشا شدن، خطر سازش را به همراه دارند. با این حال، انتشار آن ممکن است نشاندهنده تلاش مقامات اروپایی برای بهرهبرداری از امیدی باشد که منتقدان مدتهاست استدلال میکنند تنها استراتژی آنها برای شکست روسیه در اوکراین بوده است؛ انتظار برای فروپاشی داخلی آن.
