دبیرکل جدید سازمان ملل چه زمانی انتخاب می‌شود؟
هفتمین دور رأی‌گیری غیررسمی شورای امنیت برای انتخاب دبیرکل بعدی سازمان ملل بدون دستیابی به توافق نهایی پایان یافت و همزمان ترکیه نیز نامزد جدیدی را وارد رقابت کرد.
رقابت برای انتخاب دهمین دبیرکل سازمان ملل متحد در حالی به مراحل حساس خود رسیده که اعضای شورای امنیت پس از برگزاری هفت دور رأی‌گیری غیررسمی، هنوز نتوانسته‌اند بر سر جانشین آنتونیو گوترش به توافق برسند. در تازه‌ترین دور رأی‌گیری که روز جمعه ۳۰ اکتبر (۸ آبان) پشت درهای بسته برگزار شد، «ربکا گرینسپن»، معاون پیشین رئیس‌جمهور کاستاریکا، بیشترین میزان حمایت را به دست آورد، اما مخالفت‌ها با نامزدی او همچنان ادامه دارد.
خبرگزاری رویترز روز جمعه به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد که گرینسپن در هفتمین دور رأی‌گیری غیررسمی شورای امنیت، ۱۱ رأی موافق و چهار رأی مخالف از مجموع ۱۵ رأی اعضای این شورا کسب کرده است. این نتیجه بهترین عملکرد او از زمان آغاز رأی‌گیری‌های غیررسمی در ماه ژوئیه محسوب می‌شود.
گرینسپن در دور ششم رأی‌گیری که ۱۶ اکتبر برگزار شد، ۹ رأی موافق، پنج رأی مخالف و یک رأی بدون نظر به دست آورده بود. افزایش شمار آرای موافق او در دور هفتم، جایگاه این دیپلمات کاستاریکایی را در رقابت تقویت کرده، اما هنوز به معنای رفع مخالفت‌ها با نامزدی او نیست.
در همین حال، «رافائل گروسی»، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و نامزد آرژانتین، با کسب ۹ رأی موافق، چهار رأی مخالف و دو رأی بدون نظر در جایگاه دوم قرار گرفت.
«کارولین رودریگز-بیرکت»، نماینده گویان در سازمان ملل، نیز هشت رأی موافق، شش رأی مخالف و یک رأی بدون نظر کسب کرد و «لانا زکی نسیبه»، دیپلمات اماراتی که به‌تازگی وارد رقابت شده است، با هفت رأی موافق، شش رأی مخالف و دو رأی بدون نظر در جایگاه چهارم قرار گرفت.
بر اساس نتایج غیررسمی منتشرشده، «اولارا اوتونو» از اوگاندا چهار رأی موافق، «ماریا فرناندا اسپینوسا» از اکوادور دو رأی موافق و «ایوون آ-باکی» از اکوادور نیز تنها یک رأی موافق دریافت کردند.
مخالفت اعضای دائم؛ مانع اصلی توافق
با وجود افزایش حمایت‌ها از گرینسپن، چگونگی آرای پنج عضو دائم شورای امنیت همچنان مهم‌ترین ابهام در روند انتخاب دبیرکل آینده سازمان ملل است. در ششمین دور رأی‌گیری غیررسمی در ۱۶ اکتبر، برای نخستین بار از برگه‌های رأی متمایز برای اعضای دائم و غیردائم شورای امنیت استفاده شد. نتایج آن دور نشان داد که گرینسپن، گروسی و رودریگز-بیرکت هرکدام با مخالفت دو عضو دائم شورای امنیت مواجه هستند. با این حال، در رأی‌گیری ۳۰ اکتبر بار دیگر از برگه‌های یکسان استفاده شد و به همین دلیل مشخص نیست آرای مخالف ثبت‌شده علیه نامزدها متعلق به کدام کشورها بوده است.
بر اساس سازوکار انتخاب دبیرکل، نامزد نهایی باید دست‌کم ۹ رأی موافق از مجموع ۱۵ عضو شورای امنیت به دست آورد و هیچ‌یک از پنج عضو دائم شامل آمریکا، روسیه، چین، انگلیس و فرانسه نیز قطعنامه معرفی او را وتو نکنند.
رأی‌گیری‌های غیررسمی صرفاً برای ارزیابی میزان حمایت و مخالفت با نامزدها برگزار می‌شود و نتایج آنها به‌طور رسمی از سوی شورای امنیت منتشر نمی‌شود. بنابراین کسب ۱۱ رأی موافق از سوی گرینسپن، به‌تنهایی تضمین‌کننده انتخاب نهایی او نیست.
ورود ترکیه به رقابت دبیرکلی سازمان ملل
در تازه‌ترین تحول این رقابت، ترکیه روز جمعه ۳۰ اکتبر، پس از برگزاری هفتمین دور رأی‌گیری، نامزدی رسمی «فریدون سینیرلی‌اوغلو»، وزیر امور خارجه پیشین این کشور و دبیرکل کنونی سازمان امنیت و همکاری اروپا را به سازمان ملل ارائه کرد.
به گزارش خبرگزاری آناتولی، «احمد ییلدیز»، نماینده دائم ترکیه در سازمان ملل، با ارسال نامه‌ای به رؤسای مجمع عمومی و شورای امنیت، نامزدی سینیرلی‌اوغلو را با حمایت «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهور ترکیه، اعلام کرد.
«هاکان فیدان»، وزیر امور خارجه ترکیه، نیز در اظهاراتی که روز یکشنبه اول نوامبر منتشر شد، هدف آنکارا از معرفی این نامزد را کمک به خروج روند انتخاب دبیرکل از بن‌بست عنوان کرد. فیدان در گفت‌وگو با خبرگزاری آناتولی و شبکه تلویزیونی تی‌آرتی گفت: «هدف ما ارائه یک مشارکت دیپلماتیک برای کمک به عبور از بن‌بست است.»
وزیر امور خارجه ترکیه همچنین با اشاره به عرف غیررسمی گردش منطقه‌ای در انتخاب دبیرکل سازمان ملل اعلام کرد که آنکارا انتظار کشورهای آمریکای لاتین برای تصدی این سمت را به رسمیت می‌شناسد، اما معتقد است روند کنونی انتخاب به بن‌بست رسیده است.
سینیرلی‌اوغلو پیش‌تر در سال ۲۰۱۵ وزیر امور خارجه ترکیه بود و از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ نیز به‌عنوان نماینده دائم این کشور در سازمان ملل فعالیت داشت. او از دسامبر ۲۰۲۴ ریاست سازمان امنیت و همکاری اروپا را بر عهده دارد
ورود این دیپلمات ترکیه‌ای در شرایطی صورت می‌گیرد که «میشل باشله»، رئیس‌جمهور پیشین شیلی و «مکی سال»، رئیس‌جمهور پیشین سنگال، پیش‌تر از رقابت کنار رفته‌اند.
دبیرکل جدید سازمان ملل چه زمانی انتخاب می‌شود؟
بر اساس ماده ۹۷ منشور سازمان ملل متحد، انتخاب دبیرکل در دو مرحله انجام می‌شود. ابتدا شورای امنیت باید نامزد مورد توافق خود را از طریق رأی‌گیری رسمی به مجمع عمومی معرفی کند و سپس مجمع عمومی درباره انتصاب او تصمیم بگیرد. روند رسمی انتخاب جانشین گوترش از نوامبر ۲۰۲۵ آغاز شد و نخستین دور رأی‌گیری غیررسمی شورای امنیت نیز ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶ برگزار شد. با این حال، تا روز یکشنبه اول نوامبر، تاریخ مشخصی برای رأی‌گیری رسمی شورای امنیت و برگزاری جلسه انتصاب دبیرکل در مجمع عمومی اعلام نشده و گزارشی تأییدشده از برگزاری هشتمین دور رأی‌گیری غیررسمی نیز منتشر نشده است. دوره دوم دبیرکلی آنتونیو گوترش در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ به پایان می‌رسد و دبیرکل بعدی باید از اول ژانویه ۲۰۲۷ مسئولیت هدایت سازمان ملل متحد را بر عهده بگیرد.
انتخاب جانشین گوترش در شرایطی انجام می‌شود که سازمان ملل با بحران‌های متعدد بین‌المللی، فشارهای مالی و درخواست‌های فزاینده برای اصلاح ساختار و تقویت کارآمدی خود مواجه است. همچنین در تاریخ بیش از ۸۰ ساله سازمان ملل، تاکنون هیچ زنی به مقام دبیرکلی این سازمان نرسیده است؛ موضوعی که در کنار عرف گردش منطقه‌ای و اختلاف‌نظر میان قدرت‌های بزرگ، به یکی از محورهای مهم رقابت کنونی تبدیل شده است.
منبع: ایسنا
