قیمت‌های نجومی در بازار سیاه عبور از فیلترینگ

با محدود شدن شدید پهنای باند و قطع دسترسی به اینترنت بین‌الملل، میلیون‌ها کاربر ایرانی عملا ارتباط خود را با جهان خارج از دست داده‌اند. در روزهای گذشته، بیشتر سرویس‌ها و خدمات خارجی از دسترس خارج شده‌اند و ابزارهای رایجی که پیش از این برای دور زدن محدودیت‌ها استفاده می‌شدند، دیگر هیچ کارایی ندارند. این اختلالات گسترده باعث شده تا دسترسی به جریان آزاد اطلاعات به یک کالای لوکس و دست‌نیافتنی تبدیل شود و بستری مناسب برای سودجویی و شکل‌گیری یک بازار زیرزمینی و غیررسمی فراهم آید. بازاری که در آن واسطه‌ها و شبکه‌های تلگرامی با سوءاستفاده از تقاضای موجود، موجی از کلاهبرداری را به راه انداخته‌اند.

 در این فضای پرالتهاب، دلالان و فروشندگان غیررسمی با ایجاد کانال‌های متعدد، ادعای فروش ابزارهای اتصال به اینترنت جهانی را دارند. با این حال، ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که واقعیت با ادعاهای مطرح شده تفاوت فاحشی دارد. یک کارشناس حوزه شبکه، وضعیت فعلی را بسیار پیچیده توصیف می‌کند. بر اساس بررسی‌های این کارشناس، در حال حاضر راه‌های اتصال به شبکه جهانی به چند مسیر بسیار محدود خلاصه می‌شود که به هیچ وجه در دسترس عموم قرار ندارند.

دلیل اصلی شکل‌گیری این قیمت‌های مبهوت‌کننده در بازار غیررسمی، کمیاب شدن شدید شناسه‌های اینترنتی یا همان آی‌پی‌هایی است که همچنان قابلیت تبادل داده با شبکه جهانی را دارند. به گفته فعالان این بخش، تعداد آی‌پی‌های فعال به قدری کاهش یافته که تامین سرورها و زیرساخت‌های مبتنی بر آن‌ها با هزینه‌های سرسام‌آوری روبرو شده است. نگاهی به اطلاعیه‌های فروش در این بازار سیاه، ابعاد این تورم زیرساختی را روشن می‌کند. سرورهایی که تا چند روز پیش از آغاز این بحران با قیمتی در حدود یازده میلیون تومان معامله می‌شدند، اکنون در یک بازه زمانی بسیار کوتاه با جهشی خیره‌کننده به ارقامی بین هشتاد تا صد و چهل میلیون تومان رسیده‌اند.

این افزایش شدید هزینه‌های پایه، به شکل بی‌رحمانه‌ای بر دوش مصرف‌کننده نهایی آوار شده و کمر کاربران را شکسته است. ارقام به حدی بالا رفته که برای خرید تنها یک گیگابایت ترافیک، کاربر باید رقمی حدود نهصد هزار تومان بپردازد. این مبلغ برای دو گیگابایت به یک میلیون و هفتصد هزار تومان و برای بسته‌های پنج گیگابایتی به بیش از سه میلیون تومان می‌رسد.