در ایام چگونه بیمه بیکاری بگیریم؟
با آغاز جنگ، بخشهای مهمی از اقتصاد ایران—از فولاد و پتروشیمی تا داروسازی—با آسیبهای جدی مواجه شدهاند؛ ضربهای که نهتنها خطوط تولید را مختل کرده، بلکه آینده شغلی هزاران کارگر را نیز در هالهای از ابهام فرو برده است.
به گزارش منیبان، کارخانههایی مانند فولاد خوزستان و فولاد مبارکه در کنار واحدهای داروسازی از جمله توفیق دارو و داروپخش هدف حملات قرار گرفتهاند؛ برخی از این واحدها بهطور کامل تعطیل شدهاند و روند بازسازی آنها دستکم یک تا دو سال زمان خواهد برد. در این فاصله، وضعیت معیشتی کارگران به یکی از چالشهای اصلی تبدیل شده است.
به گزارش روز نو در همین حال، فشار بر صندوقهای بازنشستگی نیز افزایش یافته است. دولت، که خود با محدودیتهای مالی مواجه است، توان چندانی برای حمایت گسترده از این صندوقها ندارد. افزون بر این، تعدیل نیرو در صنایع دیگر—و حتی در حوزههایی مانند رسانه و اقتصاد دیجیتال—بر جمعیت بیکاران افزوده و بار مضاعفی بر نظام حمایتی کشور وارد کرده است. گزارشهایی به دست رویداد۲۴ رسیده که نشان میدهد بسیاری از صنایع از پتروشیمیها گرفته تا چندین رسانه بزرگ کشور برای جبران خسارت ناشی از جنگ، به بیمه بیکاری روی آوردهاند. این صنایع و سازمانها با تعدیل نیرو، اقدام به اعلام بیکاری نیروی کار خود به تامین اجتماعی کرده و بدین ترتیب به جای پرداخت حقوق از منابع سازمان، حقوق کارمندان را از محل بیمه بیکاری پرداخت میکنند. اما همزمان قشر قابل توجهی از کارمندان تحت بیمه تامین اجتماعی نیز تعدیل شده و از کار بیکار شدهاند. بیمه بیکاری برای این جمعیت، راه حل است. در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است که دولت چه ابزارهایی برای حمایت از کارگران در اختیار دارد و روند دسترسی به بیمه بیکاری چگونه است.
چگونه بیمه بیکاری بگیریم؟
محسن باقری، نماینده کارگران در شورای عالی کار، میگوید: «به صورت معمول کسانیکه میخواهند بیمه بیکاری استفادهکننده باید آماده به کار باشند، به صورت غیرارادی بیکار شده باشند و ۷۲۰ روز سابقه کار داشته باشند.» او توضیح داده برای شرایط خاص مانند جنگ و زلزله و... هم در قانون کار پیشبینی شده که افراد بتوانند راحتتر از بیمه بیکاری استفاده کنند. با تصمیم شورای عالی کار و بودجه موقت دولت برای پرداخت بیمه بیکاری، از بیمه بیکاری حمایت شود.
به گفته باقری، اگر بخش انبوهی از کارگران از یک کارگاه بیکار شوند، حتماً باید کارفرما و تشکل کارگری آن کارگاه از وزارتخانه به صورت مکتوب بخواهد تا این واحد مورد بررسی برای بیمه بیکاری قرار بگیرد. با توجه به اینکه سامانه جامعه روابط کار هم ایراداتی دارد، توصیه ما این است که تشکلهای درون کارگاهی برای برقراری بیمه بیکاری اقدام کنند.
کارمندان توفیق دارو بیکار نشدند
او ادامه داد: «صنایع بزرگ چالشهای مرسوم را ندارند. مثلاً توفیق دارو بعد از اینکه دچار حمله قرار گرفت، کارگرانش در دیگر شرکتها تقسیم شدند و به طور موقت کار میکنند. برای صنایع فولاد هم به علت گستردگی صنعت فولاد، میتواند تقسیم نیرو انجام داد. با یک مدیریت درست، میتوان کارگران صنایع بزرگ را مجدداً به کار گرفت تا فشار بیمهای آنها به صندوقها وارد نشود.»
وی درباره جزئیات بیمه بیکاری و نگرانی جامعه کارگری از عدم ابلاغ بخشنامه دستمزد ۱۴۰۵ گفت: «بیمه بیکاری ۵۵ درصد دستمزد شخص است به شرط اینکه از حداقل دستمزد کمتر نشود. برای حقوق دیگر هم مواردی دیده شده است. به نوعی با نرخ امسال نباید از ۱۶ میلیون کمتر شود.»
باقری از تعلل وزارت کار در چند وقت اخیر شکایت کرده و میگوید این تعلل موجب نگرانی جامعه کارگری شده است. وزارت کار دستورالعمل دستمزد را ابلاغ نکرده است. اگرچه به دولتیها برای دستمزد ابلاغ شده، اما وزارت کار باید بخشنامه دستمزد را به بخش خصوصی هم ابلاغ کند. این تعلل باید هرچه سریعتر رفع شود تا مردم امید بیشتری داشته باشند.
آیا دولت از صنایع آسیب دیده حمایت کرده؟
وی در رابطه با کمک دولت به صنایع آسیب دیده گفت: «یک سری از صنایع به هر حال آسیب دیدهاند و وزارت صمت باید برای ترمیم خطوط تولید اقدام کند. خیلی از خطوط را میتوان به چرخه برگرداند، اما برخی از داروسازیهایی مانند توفیق دارو که دستگاههای خاصی داشتند، بازگرداندند آنها کمی زمان میبرد. اینطور که شنیده شده دولت در دریافت مالیات هم کمکهایی کرده است.» او افزود: «اقتصاد دیجیتال کشور بیشترین آسیب را دیده و تعدیلهای جدیتری داشته است. به هر حال باید این بخشها نیز با اینترنت ملی فعالیت را شروع کنند. شرایط فعلی را ناچاراً باید بپذیریم تا بتوانیم دوباره به چرخه کار برگردیم.»
