ایران از بیبیسی فارسی و ایران اینترنشنال شکایت میکند؟
یک حقوقدان و استاد دانشگاه با تشریح ابعاد حقوقی عملکرد شبکههای تلویزیونی و ماهوارهای معاند، این اقدامات را مصداق تبلیغات خصمانه، تحریک به جنگ و حتی قابل پیگرد در مراجع بینالمللی دانست.
به گزارش منیبان، کمال رئوف، حقوقدان و استاد دانشگاه در گفتگو با مهر با اشاره به تشدید فعالیتهای رسانههای معاند در شرایط تنش، اظهار کرد: این شبکهها با بهرهگیری از ابزارهای رسانهای، عملاً در قالب جنگ روانی و اطلاعاتی عمل میکنند؛ جنگی که آثار آن کمتر از حملات نظامی نیست.
وی افزود: جمعآوری اطلاعات، تصاویر و موقعیتهای مکانی از مخاطبان و انتقال آن به طرفهای متخاصم، یکی از مصادیق جدی این اقدامات است که میتواند مستقیماً در هدفگیری نظامی یا ارزیابی حملات نقش داشته باشد.
تحریک افکار عمومی و تضعیف امنیت ملی
رئوف با بیان اینکه جهتدهی افکار عمومی و تحریک مردم علیه کشور خود از دیگر کارکردهای این رسانههاست، گفت: این اقدامات با هدف ایجاد شکاف داخلی و همراستا کردن افکار عمومی با منافع دشمن انجام میشود.
وی همچنین انتشار اخبار جعلی و شایعات را از مهمترین ابزارهای این شبکهها دانست و تصریح کرد: این اقدامات بهطور مستقیم روحیه نیروهای نظامی را تضعیف کرده و موجب ناامنی روانی در میان غیرنظامیان میشود.
ممنوعیت تبلیغات جنگ در حقوق بینالملل
این استاد دانشگاه با اشاره به اسناد بینالمللی خاطرنشان کرد: بر اساس بند یک ماده ۲۰ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، هرگونه تبلیغ برای جنگ ممنوع است و مصداق سوءاستفاده از آزادی بیان تلقی میشود.
وی افزود: کنوانسیونها و معاهدات متعددی از جمله کنوانسیون ۱۹۳۶ پخش برنامه در خدمت صلح، کنوانسیون مخابرات ۱۹۴۴ و سایر اسناد بینالمللی نیز به صراحت بر ممنوعیت تبلیغات خصمانه تأکید دارند.
سه نوع تبلیغات خصمانه
رئوف تبلیغات خصمانه را در سه دسته توهینآمیز، براندازانه و تجاوزکارانه طبقهبندی کرد و گفت: نوع اول شامل توهین به کشورها و مقامات با هدف تخریب روابط بینالمللی است. نوع دوم با هدف براندازی نظام سیاسی و تحریک گروههای داخلی صورت میگیرد. نوع سوم که خطرناکترین نوع است، بهطور مستقیم به تحریک جنگ و خشونت میانجامد.
سابقه تاریخی؛ از عراق تا امروز
وی با اشاره به جنگ عراق در سال ۲۰۰۳، اظهار کرد: در آن زمان، بسیاری از رسانهها با روایتهای جهتدار، جنگ را بهعنوان «آزادسازی» معرفی کردند، در حالی که بعدها مشخص شد بسیاری از ادعاها از جمله وجود سلاحهای کشتار جمعی نادرست بوده است.
به گفته این حقوقدان، این تجربه نشان داد که رسانهها میتوانند در مشروعیتبخشی به جنگهای غیرقانونی نقش کلیدی ایفا کنند.
رویه قضایی بینالمللی
رئوف با اشاره به رویه دادگاههای بینالمللی گفت: در دادگاه نورنبرگ، نقش تبلیغات در شکلگیری جنگ مورد توجه قرار گرفت و افرادی به دلیل ترویج نفرت و خشونت محکوم شدند.
وی ادامه داد: دادگاههای بینالمللی کیفری برای یوگسلاوی سابق و رواندا نیز در آرای خود، تبلیغات خصمانه را بهعنوان عاملی مؤثر در بروز جنایات بینالمللی شناسایی کردهاند.
این استاد دانشگاه با اشاره به قطعنامهها و اعلامیههای سازمان ملل تصریح کرد: اسناد متعددی از جمله اعلامیه روابط دوستانه ۱۹۷۰ و اعلامیه آمادگی برای زندگی در صلح ۱۹۷۸، دولتها را به خودداری از انتشار تبلیغات جنگطلبانه ملزم میکنند.
رئوف در پایان تأکید کرد: اقدامات رسانههای معاند، در صورت احراز شرایط، میتواند در قالب جرایمی همچون تحریک به جنگ، جنایات ضدبشری یا معاونت در جنایات جنگی مورد بررسی قرار گیرد و در مراجع بینالمللی قابل پیگیری باشد.
منبع: مهر
