از ۳۵ سالگی به بعد این ۲ ویتامین را جدی بگیرید

در پایان چرخه حیات دستگاه اسکلتی، نوع دیگری از سلول‌ها با نام «استئوکلاست» وجود دارند که وظیفه آن‌ها تجزیه و حذف بافت‌های کهنه و آسیب‌دیده استخوانی است تا جای خود را به بافت‌های نو و مقاوم‌تر بدهند.

یکی از مهم‌ترین عوامل برای حفظ سلامت استخوان‌ها، برقراری تعادل میان عملکرد این دو گروه سلولی محسوب می‌شود. به این معنا که اگر فعالیت آن‌ها متوازن باشد، هیچ اختلالی در بافت استخوانی ایجاد نخواهد شد و بافت‌های جدید به طور منظم جانشین بافت‌های فرسوده می‌گردند.

به طور معمول تا سن ۳۰ سالگی، فعالیت سلول‌های استئوبلاست بر استئوکلاست‌ها غلبه دارد؛ یعنی مقدار استخوان جدیدی که ساخته می‌شود بیشتر از مقداری است که از دست می‌رود.

در حقیقت تا این سن، استئوبلاست‌ها با استفاده از ترکیبی از کلسیم، کلاژن و سایر اجزای سازنده توده استخوانی، مشغول ساختن بافت تازه، بازسازی استخوان‌های موجود و ترمیم بخش‌های آسیب‌دیده هستند.

اما با ورود به سن ۳۵ سالگی، به تدریج فعالیت سلول‌های استئوکلاست افزایش یافته و در نتیجه تراکم و کیفیت استخوان‌ها رو به کاهش می‌گذارد. این روند سالانه سبب کاهش حدود کمتر از یک درصد از بافت استخوانی بدن می‌شود.

این وضعیت در زنان پس از دوران یائسگی به شکل چشمگیری شدیدتر می‌گردد، چرا که در این مرحله میزان تولید هورمون استروژن در بدن به شدت افت می‌کند.

به نظر می‌رسد کاهش سطح استروژن موجب کم‌شدن تعداد استئوبلاست‌ها و افزایش طول عمر استئوکلاست‌ها می‌شود؛ در نتیجه سلول‌های تخریب‌کننده برای مدت زمان بیشتری فعال باقی می‌مانند.

هنگامی که مقدار مشخصی از تراکم استخوان از دست برود، وضعیتی به نام «استئوپنی» (کاهش توده استخوانی) بروز می‌کند. اگر این کاهش تراکم در بخشی از بدن چنان شدید شود که استخوان‌ها به آسانی بشکنند، آن حالت به «پوکی استخوان» تبدیل می‌شود.

به نقل از وب‌سایت تخصصی «وب‌ام‌دی»، متأسفانه پوکی استخوان پیش از وقوع هیچ علامتی از خود نشان نمی‌دهد و معمولاً به صورت اتفاقی و زمانی تشخیص داده می‌شود که فرد دچار شکستگی شده و پزشک اسکن استخوان را تجویز کند.

لازم به ذکر است که همه زنان مبتلا به استئوپنی دچار پوکی استخوان نمی‌شوند، هرچند احتمال این تبدیل در میان آن‌ها بالاست.

عواملی مانند استعمال دخانیات، بیماری‌های تیروئید و دیابت نیز می‌توانند باعث تبدیل استئوپنی به پوکی استخوان شوند. همچنین مصرف برخی داروها نظیر استروئیدها بر تراکم استخوان تأثیر منفی می‌گذارند.

یک راهبرد اساسی برای حفاظت از استخوان‌ها، پیروی از یک رژیم غذایی متعادل، متنوع و سرشار از کلسیم است.

اگر از لبنیات (شیر، تخم‌مرغ، پنیر) استفاده می‌کنید، احتمالاً مقدار کافی کلسیم دریافت می‌کنید. اما اگر رژیم گیاهخواری دارید یا لبنیات مصرف نمی‌کنید، ممکن است برای تأمین کلسیم بدن نیاز به مصرف مکمل‌ها داشته باشید.

با این وجود، تنها کلسیم برای رفع نیاز استخوان‌ها کافی نیست. بدن ما به تولید «ویتامین دی» نیز نیاز دارد که از طریق قرار گرفتن در معرض نور خورشید تأمین می‌شود.

اگرچه کلسیم و ویتامین دی برای داشتن استخوان‌هایی سالم ضروری هستند، اما ورزش – به ویژه فعالیت‌هایی که به استخوان‌ها فشار وارد می‌کنند مانند تمرینات مقاومتی پیشرونده – می‌تواند با تحریک فعالیت استئوبلاست‌ها، از پیشرفت پوکی استخوان جلوگیری کرده و آن را به تأخیر بیندازد.

این روش سرعت شکل‌گیری استخوان جدید را افزایش داده و آرایش کلاژن در استخوان‌ها را تغییر می‌دهد که همگی به استحکام بیشتر اسکلت بدن منجر می‌شوند.

علاوه بر این، تمرینات مقاومتی که قدرت عضلات و تعادل بدن را بهبود می‌بخشند، به حفظ وضعیت بدنی سالم‌تر کمک کرده و خطر زمین خوردن و شکستگی استخوان را کاهش می‌دهند.

با این حال باید توجه داشت که پس از یائسگی، تأثیرگذاری ورزش و افزایش سطح مواد معدنی موردنیاز استخوان به شدت به دریافت کافی کلسیم و ویتامین دی وابسته است؛ بنابراین مصرف مکمل‌ها به طور جدی توصیه می‌شود.

منبع: ایسنا