معرفی موشک بالستیک ذوالفقار ایران

ذوالفقار (Zolfaghar )، یک موشک بالستیک کوتاه‌برد (SRBM) سوخت جامد تک‌مرحله‌ای و متحرک جاده‌ای است که توسط ایران به عنوان بخشی از خانواده موشک‌های فاتح طراحی شده است. این موشک که در سال ۲۰۱۶ توسط حسین دهقان، وزیر دفاع ایران، رونمایی شد، بردی معادل ۷۰۰ کیلومتر دارد و امکان حمله به اهداف منطقه‌ای را فراهم می‌کند.

ذوالفقار که برای دقت بیشتر مجهز به هدایت ناوبری اینرسی تقویت‌شده است، سرجنگی به وزن تقریبی ۵۰۰ تا ۶۰۰ کیلوگرم، از جمله مهمات خوشه‌ای را حمل می‌کند و طبق ارزیابی‌های ایران، به سرعت نهایی می‌رسد که دقت آن در محدوده ده‌ها متراست.

توسعه و تاریخچه؛ ریشه‌ها در خانواده فاتح

موشک ذوالفقار از خانواده موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد فاتح ایران است که بر نیروی محرکه سوخت جامد و دقت تاکتیکی تأکید دارد. موشک بنیادی فاتح-۱۱۰ که از سال ۱۹۹۵ توسط گروه صنعتی شهید همت تحت نظر سازمان صنایع هوافضای ایران توسعه یافت، با آزمایش‌های پرواز اولیه که در حدود سال ۲۰۰۲ انجام شد و به برد تقریبی ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلومتر رسید، آغازگر این سری بود. 

این سیر تکامل از موشک‌های هدایت‌شونده به غیر هدایت‌شونده بر اساس موشک‌های هدایت‌شونده قبلی مانند زلزال-۲ بود و ناوبری اینرسیایی را برای دقت بهبود یافته در بر گرفت، اگرچه انواع اولیه محدودیت‌هایی در احتمال خطای دایره‌ای (CEP) بیش از ۱۰۰ متر داشتند. نمونه‌های بعدی، مانند فاتح-۳۱۳ که در سال ۲۰۱۵ رونمایی شد، برد‌ها را به ۵۰۰ کیلومتر افزایش دادند و در عین حال هدایت را از طریق جستجوگر‌های الکترواپتیکی و تقویت جی پی اس اصلاح کردند و پایه فنی را برای مشتقات برد بلندتر تعیین کردند.

موشک بالستیک ذوالفقار ایران

موشک ذوالفقار به عنوان یک گام تکاملی مستقیم در این نسل ظاهر شد و بنا به گزارش‌ها، بدنه و موتور سوخت جامد تک مرحله‌ای فاتح-۱۱۰ را برای دستیابی به برد ۷۰۰ کیلومتر، با افزایش ظرفیت بار تا حدود ۶۰۰ کیلوگرم و وسایل نقلیه بازگشتی مانورپذیر برای گریز در فاز نهایی دارد.

رونمایی و آزمایش اولیه

موشک ذوالفقار در ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۶، در رژه سالانه نیرو‌های مسلح ایران در بندرعباس، به عنوان یک موشک بالستیک کوتاه‌برد هدایت‌شونده دقیق جدید به طور عمومی رونمایی شد. سرتیپ حسین دهقان، وزیر دفاع، این سیستم را معرفی کرد و بر پیشرانه سوخت جامد آن تأکید کرد و برد ادعایی آن را تا ۷۰۰ کیلومتر با دقت بهبود یافته نسبت به نمونه‌های قبلی خانواده فاتح اعلام کرد.

موشک بالستیک ذوالفقار ایران

آزمایش اولیه همزمان با رونمایی در سپتامبر ۲۰۱۶ انجام شد و اولین آزمایش پرواز گزارش شده این موشک را به عنوان نمایشی موفقیت‌آمیز از قابلیت‌های آن، از جمله هدایت پیشرفته برای مانور‌های فاز پایانی، نشان داد. 

ویژگی‌های فیزیکی موشک ذوالفقار

ذوالفقار یک موشک بالستیک کوتاه‌برد تک مرحله‌ای با سوخت جامد است که با بدنه استوانه‌ای شکل خود برای سکو‌های پرتاب سیار جاده‌ای طراحی شده است. طول آن تقریباً ۱۰.۳ متر و قطر آن ۰.۶۱ متر است که امکان حمل و نقل از طریق پرتابگر‌های حمل‌کننده-برپاکننده (TEL) را فراهم می‌کند. وزن پرتاب موشک حدود ۴۶۲۰ کیلوگرم است که به قابلیت مانور و استقرار سریع آن کمک می‌کند. ساختار فیزیکی آن شامل باله‌های تثبیت‌کننده در پایه برای کنترل پرواز است و طراحی کلی آن بر فشرده‌سازی برای تسهیل پنهان‌سازی و راه‌اندازی سریع در محیط‌های عملیاتی تأکید دارد.

سیستم‌های پیشران و هدایت موشک ذوالفقار

موشک ذوالفقار از یک موتور راکتی سوخت جامد تک مرحله‌ای استفاده می‌کند که زمان پرتاب سریع و تحرک عملیاتی معمول موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد جاده‌ای مشتق شده از سری فاتح-۱۱۰ را فراهم می‌کند. این ساختار پیشران از حداکثر برد ۷۰۰ کیلومتر پشتیبانی می‌کند و در عین حال طراحی فشرده‌ای با طول ۱۰.۳ متر و قطر ۰.۶ متر دارد. سوخت جامد نیاز به سوخت‌گیری قبل از پرتاب را از بین می‌برد، آسیب‌پذیری در برابر حملات پیشگیرانه را کاهش می‌دهد و امکان استقرار از طریق پرتابگر‌های حمل‌کننده-برپاکننده را فراهم می‌کند.

موشک بالستیک ذوالفقار ایران

سیستم هدایت، یک سیستم ناوبری اینرسی (INS) را به عنوان مکانیسم اصلی ادغام می‌کند و کنترل مسیر خودکار را بر اساس شتاب‌سنج‌ها و ژیروسکوپ‌های داخلی فراهم می‌کند. این سیستم با ورودی‌های ناوبری ماهواره‌ای، از جمله سازگاری با سیگنال‌های جی پی اس و گلوناس برای اصلاحات در اواسط پرواز برای بهبود دقت در برد‌های طولانی، تقویت می‌شود. 

قابلیت‌های کلاهک جنگی موشک ذوالفقار

موشک ذوالفقار یک کلاهک انفجاری متعارف با قدرت انفجار بالا با وزن تخمینی ۵۰۰ تا ۶۰۰ کیلوگرم حمل می‌کند. بر اساس مشخصات اعلامی ایران، این موشک دارای یک کلاهک انفجاری ۵۷۹ کیلوگرمی است که برای تسهیل مانور‌های فاز نهایی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر رهگیری، قابل جداسازی است.

این سیستم از مهمات خوشه‌ای یا مهمات فرعی پشتیبانی می‌کند و امکان پراکندگی چندین ماده منفجره کوچکتر را برای اثرات انکار منطقه‌ای علیه اهداف نرم یا پراکنده مانند تجمع پرسنل یا سایت‌های لجستیک فراهم می‌کند. این پیکربندی‌ها، کشندگی را فراتر از انفجار‌های واحد افزایش می‌دهند، اگرچه تعداد دقیق مهمات فرعی و میزان ترکش در منابع آزاد فاش نشده است.

موشک بالستیک ذوالفقار ایران

انواع تخصصی، مانند ذوالفقار بصیر، جستجوگر‌های الکترواپتیکی را در بخش کلاهک قرار می‌دهند تا هدایت نهایی دقیق را ممکن سازند و به طور بالقوه با بهبود احتمال برخورد به اهداف دریایی متحرک، بار را برای نقش‌های ضد کشتی تطبیق می‌دهند. طراحی کلی، سازگاری با هدایت اینرسی و ماهواره‌ای موشک را در اولویت قرار داده و دقت خطای دایره‌ای احتمالی زیر ۱۰۰ متر را به همراه دارد که اثربخشی کلاهک را در برابر اهداف سخت یا نقطه‌ای هنگام استفاده از پرکننده‌های انفجاری شدید تقویت می‌کند.

مشخصات کلی موشک بالستیک ذوالفقار

نقش: موشک بالستیک

ساخت: ایران

سازنده: سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع

طول: ۱۰.۳ متر

قطر: ۰.۶۸ متر

وزن: ۴۶۲۰ کیلوگرم

کلاهک: قابلیت انفجار قوی تا ۵۷۹ کیلوگرم

موتور: تک مرحله‌ای سوخت جامد

برد: ۷۰۰ کیلومتر

سرعت: ۵ ماخ

راهنما: سیستم ماهواره‌ای ناوبری اینرسی و جهانی، پایانه الکترواپتیکال

دقت: ۱۰ متر خطای دایره ای