علت واقعی تهوع صبحگاهی و نقش تکاملی آن
تهوع بارداری نتیجه تغییرات هورمونی (GDF15) است و ممکن است ریشه تکاملی برای محافظت از جنین در برابر مواد مضر داشته باشد. در موارد خفیف بیخطر است اما استفراغ شدید (hyperemesis gravidarum) نیاز به مراقبت پزشکی دارد.
تهوع صبحگاهی بارداری، معمولاً با احساس تهوع یا استفراغ حدود ۱۲ تا ۲۰ هفته پس از تشکیل نطفه در رحم شروع میشود. خوشبختانه این شرایط باوجود نامطلوب بودن به زنان باردار یا جنینهای آنها صدمهای نمیزند. اما در برخی موارد حالت تهوع و استفراغ بسیار شدید است که از آن با نام «استفراغ بدخیم دوران بارداری» (hyperemesis gravidarum) یاد میشود. این وضعیت، بهدلیل اینکه موجب کمآبی و سوءتغذیه میشود، مادر و جنین را به خطر میاندازد و آنها باید تحت مراقبتهای پزشکی قرار بگیرند.
در حال مطالعهٔ «تهوع بارداری» هستید، پیشنهاد میکنیم «رفع حالت تهوع در بارداری» و «مقابله با تهوع بارداری» را هم از دست ندهید.
تهوع بارداری چیست و چه زمانی رخ میدهد؟
تهوع صبحگاهی بارداری به علت چند تغییر بیولوژیکی ناگهانی، از جمله ترشح بسیار زیاد هورمونهای بارداری و نوسان بالای فشار خون به وجود میآید. همچنین بو و مزههای تند هم موجب حالت تهوع یا استفراغ میشوند. بنابراین برای کنترل حالت تهوع، زنان باردار باید از مصرف غذاهایی با طعم ملایم پیروی کنند. بهتر است وعدههای غذایی کوچک اما با تعداد بیشتر مصرف کنند، به اندازه کافی آب بنوشند و استراحت کافی داشته باشند.
علت واقعی تهوع بارداری؛ نقش هورمون GDF15
یکی از دلایل اصلی بروز این حالت ناخوشایند، ترشح هورمون GDF15 است که از نطفه یا جنین ترشح میشود. هرچه مقدار این هورمون بیشتر شود، حالت تهوع مادر هم بیشتر میشود. با این حال، زنانی که پیش از بارداری در معرض این نوع هورمون قرار گرفته باشند (به دلیل شرایط ژنتیکی یا بیماری زمینهای)، هنگام بارداری در برابر آن مقاومتر خواهند بود. به عنوان مثال، زنانی که به اختلال خونی ارثی تالاسمی بتا مبتلا هستند، معمولاً یا دچار تهوع بارداری نمیشوند یا این حالت در آنها بسیار خفیف است. بدن این زنان بهدلیل این اختلال دارای سطح بالایی از هورمون GDF15 است و از مدتها قبل از بارداری آن را شناسایی کرده و به پردازش این نوع پروتئین عادت کرده است.
نوع تهوع بارداری شدت و خطر
تهوع صبحگاهی معمولی (Morning Sickness) خفیف تا متوسط، معمولاً بیخطر برای مادر و جنین، قابل کنترل با تغییر رژیم غذایی
استفراغ بدخیم (Hyperemesis Gravidarum) شدید، همراه با کمآبی و سوءتغذیه، نیاز به مراقبت پزشکی و بستری
نقش تکامل در تهوع صبحگاهی بارداری
تهوع بارداری
نقش تکامل در تهوع صبحگاهی بارداری
برخی از محققان بر این باورند که تهوع صبحگاهی دوران بارداری هدفی تکاملی داشته است. در واقع با این روش از جنین در برابر مواد مضر موجود در برخی غذاها محافظت میشود. با توجه به وضعیت زنان باردار، مشخص است که بیشتر آنها در برابر سبزیها و محصولات گوشتی که طعم و بوی قوی و تندی دارند دچار تهوع میشوند. این نوع مواد غذایی بیش از محصولات خوراکی دیگر حاوی سم هستند و تهوع بارداری موجب میشود فرد کمتر در برابر محصولات حاوی مواد بیماریزا قرار بگیرد. در دوران پیش از تاریخ، وقتی اجدادمان مجبور به تهیه غذا از طریق جستجو و شکار بودند، با غذاهای آلوده تماس بیشتری داشتند و تهوع بارداری موجب بیرون راندن غذاهای مسموم از بدن مادر میشده و شانس بارداری سالم را افزایش میداده است.
چه زمانی تهوع بارداری خطرناک است؟
اگر تهوع و استفراغ آنقدر شدید باشد که زن باردار نتواند مایعات یا مواد مغذی کافی دریافت کند، منجر به کاهش وزن، کمآبی، عدم تعادل الکترولیتها و سوءتغذیه میشود که در این صورت به آن hyperemesis gravidarum گفته میشود. این وضعیت نیاز به مداخله پزشکی دارد و ممکن است شامل بستری در بیمارستان، تجویز مایعات وریدی، داروهای ضدتهوع و تغذیه حمایتی باشد. زنان باردار در صورت مشاهده کاهش وزن قابل توجه، ناتوانی در نگهداشتن مایعات به مدت ۱۲ ساعت، ادرار تیره و کمحجم، یا احساس ضعف و سرگیجه شدید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنند.
