پاسخ تهران به پیشنهاد کاخ سفید چه خواهد بود؟
واشنگتن با ارائه طرحی ۱۴ مادهای که در ازای تعطیلی کامل برنامه هستهای ایران، تنها وعده لغو تدریجی تحریمها را میدهد، عملاً «کارت هستهای» تهران را نشانه رفته است؛ آن هم در روزهایی که سکوت سنگین نتانیاهو و بستر سازی رسانهای آمریکا، خطر وقوع مجدد جنگ را از بین نبرده است.
درحالیکه همچنان در میانه آتش بس طبل جنگ نواخته میشود، نبرد اصلی اکنون به روی میزهای مذاکره منتقل شده است. واشنگتن و تهران با ارائه دو طرح همچنان متضاد، در حال آزمودن «آستانه تحمل» یکدیگر هستند. الجزیره در گزارشی از رویترز درباره جزئیات پیشنهاد ۱۴ مادهای واشنگتن پرده برداشت.
پیشنهاد جدید واشنگتن که در قالب سه مرحله از جمله پایان رسمی جنگ، حل بحران هرمز و ۳۰ روز مذاکرات فشرده ارائه شده است. طبق این طرح، ایران ملزم به تحویل ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد و توقف کامل غنیسازی برای دستکم ۱۲ سال است. در واقع واشنگتن میخواهد «کارت هستهای» ایران را به طور کامل بسوزاند و در ازای آن، تنها وعده «لغو تدریجی» تحریمها و آزادسازی داراییهای تهران را بدهد؛ دریافت امتیاز نقد در برابر یک وعده فریبنده، اما نسیه.
این پیشنهاد سنگین واشنگتن در حالی مطرح میشود که پیشتر، تهران طرحی را از طریق میانجیهای پاکستانی و عمانی روی میز گذاشته بود؛ طرحی که آمریکا آن را رد کرد. در آن پیشنهاد ایران خواستار آن شده بود که پرونده هستهای از دستور کار «فوری» خارج شود تا ابتدا بحرانهای حیاتیتر یعنی جنگ و محاصره دریایی حلوفصل گردند.
در طرح سهمرحلهای ایران، اولویت با تثبیت آتشبس و پایان جنگ بود. در مرحله دوم، قرار بود سازوکار حقوقی و امنیت ترافیک در تنگه هرمز با نقشآفرینی مسقط نهایی شود و تنها در مرحله سوم، پرونده هستهای به میز مذاکرات بازگردد. اما واشنگتن با رد این طرح، نشان داد که به دنبال حل بحران هرمز منهای امتیازدهی هستهای نیست؛ در واقع آمریکا میخواهد از اضطرار ناشی از جنگ، برای نهایی کردن پرونده هستهای ایران استفاده کند.
آنچه این روزها از نظرها پنهان مانده سکوت سنگین بنیامین نتانیاهو در طول آتشبس تعلیقی است. این سکوت در کنار طرحهای حداکثری واشنگتن، میتواند سیگنالی خطرناک باشد. سیگنالی مبنی بر اینکه آیا این آتشبس تنها یک وقفه برای حملاتی گستردهتر است یا نه؟ سناریوهایی نظیر ورود نیروی زمینی یا هدف قرار دادن جزایر راهبردی ایران هنوز هم دور از ذهن نیست. واشنگتن با ارائه طرحی که میداند پذیرش آن برای تهران دشوار است، عملاً به دنبال ایجاد یک بسترسازی رسانهای است تا در صورت شکست مذاکرات، ایران را مسئول شکست صلح معرفی کرده و فاز جدید تشدید تنش را کلید بزند.
هر چه هست پاسخ تهران به این پیشنهاد ۱۴ مادهای، قطعاً نه «تسلیم بیقید و شرط» خواهد بود و نه یک «نه قاطع» که منجر به انفجار جنگ شود. در این نقطه از دیپلماسی، تهران باید میان «کارت هرمز» و «کارت هستهای» نوعی توازن عقلانی ایجاد کند. توازنی که بتواند شروع جنگ را به طور جدی تعلیق کرده و حتی به آن پایان دهد.
